Nawigacja

Zawartość

Josef Vašica PhDr.

Josef Vašica PhDr.(30. 8. 1884, Štítina, powiat opawski – 11. 4. 1968, Praga)
ksiądz katolicki, profesor języka i literatury starosłowiańskiej, krytyk literacki, historyk

Urodził się w rodzinie mistrza kołodziejstwa, Františka Vašicy i jego żony, Marianny (z domu Glabazňovej). Młody Josef był jednym z pięciorga dzieci z drugiego małżeństwa jego ojca. Miał cztery rodzone siostry, ale w rodzinie wychowywały się również dzieci z wcześniejszych związków małżeńskich obojga rodziców. Mimo że ojciec zarabiał na życie jako rzemieślnik, w wolnych chwilach grał na skrzypcach, klarnecie oraz na kontrabasie. Muzykowaniu poświęcał znaczną część swojego czasu wolnego.

Przy tej czynności zapoznał się między innymi również z dyrektorem opawskiego gimnazjum, Vincencem Praskem, znaczącym śląskim działaczem narodowym. To właśnie on pomagał później młodemu Josefowi na początku jego studiów. Kiedy Josef Vašica zdał maturę na czeskim gimnazjum (tzw. Matiční gymnázium) w Opawie, cała rodzina razem z dziećmi przeprowadziła się w 1902 roku do Klimkovic. Rolę przy podejmowaniu tej decyzji odegrał również fakt, że jego stryj, Monsignore Eustach Glabazňa, był wówczas w Klimkovicach proboszczem i dziekanem. Prawdopodobnie także pod jego wpływem Vašica podjął decyzję o studiowaniu teologii na Wydziale Teologii uniwersytetu w Ołomuńcu. Wkrótce po tym, kiedy po ukończeniu studiów, 31 grudnia 1906 r., został wyświęcony na księdza, przeniósł się jako prefekt na Gimnazjum Arcybiskupie w Kroměříľu. W latach 1907 do 1911 studiował filologię słowiańską na uniwersytecie wiedeńskim. W roku 1911 uzyskał tam tytuł doktora filozofii z aprobacją profesora uniwersyteckiego. Następnie zaczął uczyć języka czeskiego na Gimnazjum Arcybiskupim w Kroměříľu. W międzyczasie minęła pierwsza wojna światowa i powstała Republika Czechosłowacka. W roku 1919 habilitował się na docenta z dziedziny język i literatura starosłowiańska, wtedy już na Cyrylo-Metodiańskim Wydziale Teologii w Ołomuńcu. Od 30 lipca 1928 r. był tutaj profesorem zwyczajnym z tej dziedziny. Na wydziale pracował aż do roku 1937, kiedy to przeniósł się na Wydział Teologii Uniwersytetu Karola w Pradze. Został wybrany członkiem Czeskiej Akademii Nauk i Sztuki. Jego późniejsza działalność pedagogiczna została jednak przerwana na skutek zamknięcia czeskich szkół wyższych w trakcie okupacji niemieckiej, a następnie, po krótkim powojennym intermezzu, na skutek ponownego zlikwidowania wydziału teologii w roku 1950. W pełni poświęcił się zatem pracy naukowej w dziedzinie języka starosłowiańskiego, liturgii i piśmiennictwa starosłowiańskiego.

Działalność naukowa profesora Vašicy była niezwykle szeroka. Wiele czasu i wysiłku poświęcił na studiowanie czeskiej literatury barokowej. Publikował w szeregu specjalistycznych czasopism i utrzymywał kontakty naukowe z wieloma osobistościami tej epoki. Bogata była również jego działalność jako tłumacza. Tłumaczył teksty z języka starosłowiańskiego, łacińskiego, rosyjskiego i francuskiego. Swój dorobek naukowy zebrał na schyłku życia w cennej publikacji „Literární památky epochy velkomoravské 863-885” („Zabytki literackie z epoki wielkomorawskiej 863-885”), (Praga 1966). Aż do swojej śmierci w roku 1968 aktywnie pracował w redakcji Słownika języka starosłowiańskiego, na potrzeby którego przygotował i na nowo zinterpretował w szczególności zabytki prawnicze. Za swoje zasługi naukowe został przez kościół mianowany papieskim kapelanem.

Kiedy umarł, Praga pożegnała go 17 kwietnia 1968 r. w kościele św. Salwatora. Następnego dnia zgodnie z własnym życzeniem pochowano go na starym cmentarzu v Klimkovicach, po boku jego wuja, księdza E. Glabazni. Później, w związku z likwidacją tego starego cmentarza, za zgodą arcybiskupa ołomunieckiego, Monsignore Jana Graubnera, podjęto decyzję o ekshumowaniu jego szczątków z grobu w Klimkovicach i o ich przewiezieniu na Velehrad, gdzie, po uroczystości ku jego czci, zostały one złożone w grobowcu jezuitów na tutejszym cmentarzu. Ekshumacja jego szczątków, uroczystości pochwalne i kościelne miały miejsce w kościele parafialnym św. Katarzyny w Klimkovicach dnia 16 kwietnia 1993 r.

 

Źródła i literatura:

Neuwirth Vladimír – Profesor Josef Vašica (Profesor Josef Vašica), Ołomuniec 1994
Škarka Antonín – Slezský sborník (Almanach śląski), 1949 rocznik 47
Málková I., Urbanová S. a kol.: Literární slovník Moravy a Slezska (Słownik literacki Moraw i Śląska), Votobia Ołomuniec, 2001